Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán của hộ kinh doanh là văn bản quan trọng do Bộ Tài chính ban hành, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về ghi sổ kế toán và quản lý tài chính đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Việt Nam. Trong bối cảnh chính sách thuế đang chuyển mạnh sang cơ chế kê khai, minh bạch và quản lý bằng dữ liệu, Thông tư 152/2025/TT-BTC có vai trò đặc biệt trong việc chuẩn hóa hoạt động kế toán của khu vực kinh doanh cá thể. Văn bản này không chỉ quy định cụ thể về hệ thống sổ sách kế toán mà còn gắn chặt trách nhiệm kế toán với nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh. Việc nắm vững và áp dụng đúng các quy định tại Thông tư 152/2025/TT-BTC là điều kiện quan trọng giúp hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính trong thực tiễn.
Cơ sở pháp lý và mục tiêu ban hành Thông tư 152/2025/TT-BTC
Cơ sở pháp lý
Thông tư 152/2025/TT-BTC được ban hành trên nền tảng các quy định pháp luật sau:
– Luật Kế toán năm 2015;
– Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành;
– Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập cá nhân;
– Chủ trương cải cách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh theo hướng minh bạch, hiện đại và phù hợp với chuyển đổi số.
Việc ban hành Thông tư này nhằm bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật kế toán – thuế, đồng thời khắc phục những hạn chế của chế độ kế toán hộ kinh doanh trước đây vốn còn phân tán, thiếu đồng bộ.
Mục tiêu điều chỉnh
Mục tiêu cốt lõi của Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán của hộ kinh doanh bao gồm:
– Chuẩn hóa nguyên tắc tổ chức công tác kế toán đối với hộ kinh doanh;
– Xây dựng hệ thống sổ kế toán đơn giản nhưng có giá trị pháp lý rõ ràng;
– Tạo cơ sở minh bạch để xác định nghĩa vụ thuế;
– Phù hợp với trình độ quản lý và quy mô hoạt động của hộ kinh doanh.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Đối tượng áp dụng
Thông tư 152/2025/TT-BTC áp dụng đối với:
– Hộ kinh doanh;
– Cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh và quản lý thuế.
Việc xác định rõ đối tượng áp dụng giúp thống nhất cách hiểu và tránh tình trạng áp dụng tùy tiện, không đồng nhất giữa các địa phương.
Phạm vi điều chỉnh
Thông tư điều chỉnh các nội dung cơ bản liên quan đến:
– Tổ chức công tác kế toán;
– Hệ thống sổ kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh;
– Chứng từ kế toán và việc lưu trữ;
– Hình thức ghi sổ kế toán bằng giấy hoặc điện tử.
Phân loại hộ kinh doanh theo quy mô doanh thu
Một trong những điểm có tính khoa học và hợp lý cao của Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán của hộ kinh doanh là việc phân loại hộ kinh doanh theo quy mô doanh thu để áp dụng chế độ kế toán tương ứng.
Theo đó, hộ kinh doanh được chia thành các nhóm cơ bản:
– Hộ kinh doanh có doanh thu nhỏ, không thuộc diện chịu thuế hoặc nghĩa vụ thuế thấp;
– Hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu;
– Hộ kinh doanh có quy mô lớn, phải theo dõi đầy đủ doanh thu, chi phí, tiền và hàng hóa.
Cách tiếp cận này vừa bảo đảm nguyên tắc công bằng trong quản lý, vừa tránh tạo áp lực không cần thiết cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Chuẩn hóa hệ thống sổ kế toán của hộ kinh doanh
Hệ thống sổ kế toán bắt buộc
Thông tư 152/2025/TT-BTC ban hành kèm theo các mẫu sổ kế toán thống nhất, bao gồm:
– Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ;(Mẫu S2b-HKD)
– Sổ chi tiết doanh thu và chi phí;(Mẫu S2c-HKD)
– Sổ chi tiết tiền;(Mẫu S2e-HKD)
– Sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa.(Mẫu S2d-HKD)
Các mẫu sổ này được thiết kế theo nguyên tắc đơn giản, dễ ghi chép, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu pháp lý về kế toán và thuế.
Giá trị pháp lý của sổ kế toán
Dưới góc độ pháp lý, sổ kế toán theo Thông tư là căn cứ quan trọng để:
– Xác định doanh thu tính thuế;
– Đối chiếu số liệu khi cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra;
– Chứng minh tính trung thực của hoạt động kinh doanh.
Việc không lập hoặc lập sổ kế toán không đúng quy định có thể dẫn đến rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính và ấn định thuế.
Ghi nhận và lưu trữ dữ liệu kế toán theo hướng số hóa
Một điểm tiến bộ đáng chú ý là Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán của hộ kinh doanh thừa nhận giá trị pháp lý của sổ kế toán điện tử.
Theo đó, hộ kinh doanh có thể lựa chọn:
– Ghi sổ kế toán bằng bản giấy; hoặc
– Ghi sổ và lưu trữ dữ liệu kế toán bằng phương tiện điện tử.
Quy định này phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, tạo điều kiện để hộ kinh doanh áp dụng phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý hiện đại.
Mối quan hệ giữa chế độ kế toán và nghĩa vụ thuế
Chế độ kế toán theo Thông tư 152 có mối liên hệ chặt chẽ với việc thực hiện nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh.
– Sổ kế toán là căn cứ xác định doanh thu chịu thuế;
– Dữ liệu kế toán là cơ sở để cơ quan thuế quản lý rủi ro;
– Việc ghi chép không đầy đủ hoặc thiếu trung thực có thể dẫn đến tranh chấp thuế và xử phạt.
Do đó, kế toán hộ kinh doanh không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa pháp lý trực tiếp.
Đánh giá tác động và khuyến nghị áp dụng
Tác động tích cực
Thông tư 152/2025/TT-BTC góp phần:
– Nâng cao tính minh bạch tài chính của hộ kinh doanh;
– Giảm tình trạng ấn định thuế thiếu cơ sở;
– Tạo nền tảng cho hộ kinh doanh phát triển bền vững và chuyên nghiệp hơn.
Khuyến nghị từ góc nhìn luật sư
Hộ kinh doanh cần:
– Chủ động xác định đúng nhóm doanh thu của mình;
– Thực hiện ghi sổ kế toán ngay từ đầu năm tài chính;
– Ưu tiên áp dụng hình thức ghi sổ điện tử;
– Tham vấn chuyên gia kế toán – pháp lý khi quy mô kinh doanh mở rộng.
Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán của hộ kinh doanh là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật kế toán – thuế tại Việt Nam. Với cách tiếp cận khoa học, phân loại hợp lý và định hướng số hóa, Thông tư không chỉ tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước mà còn giúp hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
Việc nghiên cứu, hiểu đúng và áp dụng đầy đủ Thông tư 152/2025/TT-BTC là yêu cầu bắt buộc đối với hộ kinh doanh trong giai đoạn mới, đồng thời cũng là điều kiện cần thiết để hoạt động kinh doanh cá thể phát triển ổn định, minh bạch và bền vững theo pháp luật Việt Nam hiện hành.
Xem thêm:
